De zichtbare en onzichtbare beelden van Erwin de Vries in Paramaribo

Openluchtmuseum Paramaribo: de stad is een van de weinige steden in de wereld waar een beeldhouwer wordt geëerd met een standbeeld in de nabijheid van drie van zijn kunstwerken. Goed nieuws. Maar het had nog mooier kunnen zijn. Want helaas verdwenen in de binnenstad drie andere beelden van diezelfde beeldhouwer spoorloos van hun sokkel. De dader en beelden zijn voor zover ik weet nog altijd niet opgespoord. Ik schrijf dit stuk over zichtbare en onzichtbare beelden dan ook met gemengde gevoelens.  

Door René Hoeflaak

Laten we beginnen met de beeldhouwer zelf. Het gaat hier – bijna uiteraard- om Erwin de Vries. Hij is wellicht de bekendste Surinaamse beeldhouwer. Hij werd geboren op 21 december 1929 in Paramaribo en begon al als tiener met beeldhouwen. Eind jaren veertig stapte hij op de boot naar Nederland waar hij na zijn studie aan de kunstacademies in Den Haag en Amsterdam terugkeerde naar Suriname om er aan de slag te gaan als tekenleraar.

 

Ridder in de Orde van Oranje Nassau. 

Zijn verblijf in Suriname was niet van lang duur. In 1958 verruilde De Vries Suriname opnieuw voor Nederland. Waar hij uiteindelijk ruim 25 jaar woonde en onder meer het Nationaal Monument Slavernijverleden in het Oosterpark en het beeld van Dolle Mina in Amsterdam ontwierp.

In het midden van de jaren tachtig keerde hij terug naar Suriname en maakte hij diverse beeldhouwwerken. De Vries werd vele malen onderscheiden. Onder meer tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau in 1995. Hij overleed begin 2018 op 88-jarige leeftijd in zijn woonplaats Paramaribo. Aan het einde van dat zelfde jaar, op zijn geboortedag 21 december, werd De Vries geëerd met de onthulling van zijn borstbeeld. Bij de ingang van het terras van ’t Vat, het bekendste café van de stad. Op pakweg 100 meter afstand van de ingang van de Palmentuin en het niet te missen standbeeld van Henck Arron.

A prinspari tiri mang fu Srefidensi

Het standbeeld van Henck Arron is een van de bekendste kunstwerken van De Vries.  De in 1936 geboren Arron was in 1975 de eerste premier van het onafhankelijke Suriname. Hij overleed eind 2000 tijdens een familiebezoek in Nederland op 64 jarige leeftijd. Op 25 april 2008 werd zijn standbeeld onthuld. In bijzijn van onder meer zijn weduwe. Arron was een van de grote aanjagers van de Surinaamse onafhankelijkheid. Onder zijn standbeeld staan de woorden:  ‘A prinspari tiri mang fu Srefidensi” dat staat voor  ‘ De voornaamste leider in het onafhankelijkheidsproces.’  Er is ook een straat naar hem vernoemd.

Rumhuis

De andere kant op, nauwelijks 400 meter verderop, richting en voorbij het Eco Torarica Resort vind je voor het Rumhuis  in de tuin van het SAB (Suriname Alcoholic Beverages N.V.) het borstbeeld van Sonny Ronald Ma Ajong. aan de Cornelis Jongbawstraat. Het beeld werd op 17 november 2017, 51 jaar na de oprichting, onthuld door zijn zoon Steven en weduwe. In bijzijn van Erwin de Vries. Het is een eerbetoon aan de man die in 1966, samen met acht anderen,  Suriname Alcohol Beverages , oprichtte en het bedrijf daarna daarna ruim 33 jaar leidde.

 

Eddy Snijders, Henri Frans de Ziel en Johanna Schouten-Elsenhout

Er hadden nog meer werken van De Vries in de nabijheid van bovengenoemde beelden kunnen en moeten staan. Zoals het bronzen borstbeeld van componist, muzikant en dirigent Eddy Snijders, vlakbij Fort Zeelandia. In maart 2025 fotografeerde ik het beeld nog.  ‘Vernieuwer van de Surinaamse muziek’ zo las ik op de sokkel van zijn beeld. Snijders was lid van een muzikale familie. Zowel zijn vader als broer waren bekend Surinaamse muzikanten. En wie kent niet zijn zoon Ronald Snijders.

Het beeld werd onthuld in 2003 in bijzijn van onder meer de toenmalige President Venetiaan en was te vinden op een ‘bijna; niet te missen plek bij Fort Zeelandia. Ik schrijf bewust ‘ bijna’.  Want het beeld werd oudejaarsnacht 2025/2026 gestolen nadat het eerder ook al eens was beschadigd. Triest, temeer er in de drie jaren daarvoor ook al andere standbeelden van De Vries in de binnenstad waren ontvreemd. Zoals die van de Surinaamse dichter Henri Frans de Ziel (Trefossa) en in 2023 de buste van dichteres Johanna Schouten-Elsenhout.  “een respectloze culturele misdaad, een directe aanval op het Surinaamse culturele erfgoed en het collectieve geheugen‘ aldus de reactie van zoon Ronald Snijders in de Ware Tijd op 4 januari 2026.

Voor zover ik weet zijn noch de daders noch de beelden opgespoord. Ik hoop dat ik het mis heb. De beelden van Erwin de Vries maken van Paramaribo niet alleen openluchtmuseum maar leveren hoe dan ook vragen op.

NB: Wil je meer weten over standbeelden en monumenten in Suriname, lees dan het boek Oog in oog met Paramaribo van Eric Kastelein.